Nhiều trường ở Úc không đòi hỏi bài luận ở mọi chương trình, nhưng khi có yêu cầu, đây là chỗ duy nhất để họ nghe giọng nói của bạn ngoài điểm số. Một bài luận tốt không cần văn hoa, mà cần thật, cụ thể và đúng với hồ sơ còn lại. Bài viết này đi từ việc xác định trường có yêu cầu gì, cách dựng ý, cho đến chuyện nhờ người viết thư giới thiệu.
Tóm tắt nhanh
- Hãy xác nhận trước trường và chương trình có yêu cầu bài luận hay thư giới thiệu hay không.
- Bài luận mạnh khi trả lời đúng câu hỏi: vì sao ngành này, vì sao nơi này, bạn sẽ làm gì với nó.
- Chi tiết cụ thể và nhất quán với hồ sơ quan trọng hơn lời lẽ hoa mỹ.
- Tuyệt đối không bịa thành tích và không nhờ người viết thay toàn bộ.
Mục lục
- Trước hết: trường nào yêu cầu gì
- Dựng ý cho bài luận động lực
- Thư giới thiệu: chọn người và nhờ cho khéo
- Bảng đối chiếu: bài luận tốt và bài luận yếu
- Viết sao cho thật
- Sai lầm thường gặp
- Một khung dàn ý tham khảo cho bài luận ngắn
- Câu hỏi thường gặp
- Bước tiếp theo
Trước hết: trường nào yêu cầu gì
Yêu cầu khác nhau theo bậc học và ngành. Hệ cử nhân thường dựa nhiều vào điểm, trong khi thạc sĩ, một số ngành thiết kế, y tế hoặc nghiên cứu có thể đòi thư động lực, đề cương hoặc thư giới thiệu. Danh sách giấy tờ chung có ở điều kiện và hồ sơ nhập học du học Úc.
- Đọc trang tuyển sinh của chính chương trình, không chỉ trang chung của trường.
- Ghi lại giới hạn độ dài, định dạng và hạn nộp.
- Nếu đề bài mở, hãy hỏi phòng tuyển sinh kỳ vọng ở mức nào.
Dựng ý cho bài luận động lực
Bắt đầu từ một câu chuyện nhỏ có thật
Thay vì mở đầu bằng câu chung chung về ước mơ, hãy chọn một sự kiện cụ thể trong học tập hoặc công việc khiến bạn quan tâm đến ngành. Người đọc nhớ chi tiết hơn là nhớ khẩu hiệu.
Nối từ quá khứ sang chương trình
Giải thích bạn đã chuẩn bị gì: môn học, dự án, khoá tự học, việc làm liên quan. Rồi chỉ ra một vài đặc điểm có thật của chương trình khiến bạn chọn nó, như môn học, hướng nghiên cứu hoặc hình thức thực hành.
Kết thúc bằng kế hoạch hợp lý
Nói rõ bạn dự định làm gì sau khi học, ở mức vừa phải. Kế hoạch quá lớn hay quá mơ hồ đều khó thuyết phục.
Thư giới thiệu: chọn người và nhờ cho khéo
Người viết nên là người thực sự biết bạn trong học tập hoặc công việc, như giáo viên bộ môn, giảng viên hướng dẫn hoặc quản lý trực tiếp. Chức danh cao nhưng không hiểu bạn thường cho một bức thư nhạt.
Cách nhờ
- Nhờ sớm, ít nhất vài tuần trước hạn.
- Gửi kèm CV, bảng điểm và thông tin chương trình để người viết có chất liệu.
- Nói rõ hạn nộp và cách gửi nếu trường yêu cầu người giới thiệu gửi trực tiếp.
- Cảm ơn và báo lại kết quả sau đó.
Điều bạn không nên làm
Không tự soạn thư rồi nhờ người ký tên như thể họ viết, nếu hướng dẫn của trường yêu cầu thư độc lập. Một số trường kiểm tra nguồn gửi thư.
Bảng đối chiếu: bài luận tốt và bài luận yếu
| Khía cạnh | Thường thuyết phục | Thường yếu |
|---|---|---|
| Mở đầu | Một chi tiết cụ thể, có thật | Câu sáo rỗng về ước mơ |
| Liên hệ chương trình | Nêu được đặc điểm cụ thể của khoá học | Có thể thay tên trường mà vẫn đúng |
| Giọng văn | Tự nhiên, rõ ràng | Cầu kỳ, vay mượn câu của mẫu |
| Thành tích | Nhất quán với bảng điểm và CV | Phóng đại hoặc không kiểm chứng được |
| Kết bài | Kế hoạch hợp lý | Hứa hẹn lớn lao, mơ hồ |
Viết sao cho thật
Trường có thể phát hiện bài luận sao chép hoặc do người khác viết, qua phần mềm đối chiếu và qua phỏng vấn nếu có. Ngoài rủi ro bị loại, bạn còn phải nhớ những gì mình đã viết khi trả lời câu hỏi sau này.
- Chỉ nêu điều bạn có thể kể lại khi được hỏi.
- Không dùng mẫu có sẵn rồi thay vài chi tiết.
- Nhờ bạn bè đọc để góp ý, nhưng ý và câu chữ phải là của bạn.
- Đọc lại nhiều lần để loại lỗi chính tả và lỗi ngữ pháp.
Sai lầm thường gặp
- Viết quá dài khi có giới hạn từ.
- Chỉ kể về bản thân mà không nói đến ngành học.
- Lặp lại nguyên nội dung CV.
- Gửi cùng một bài luận cho mọi trường mà không điều chỉnh.
Một khung dàn ý tham khảo cho bài luận ngắn
Khung dưới đây chỉ là gợi ý để bạn không bị bí khi bắt đầu. Hãy thay toàn bộ nội dung bằng trải nghiệm của chính bạn, đừng chép câu chữ gợi ý.
- Đoạn 1: một tình huống cụ thể khiến bạn quan tâm đến ngành.
- Đoạn 2: những gì bạn đã làm để tìm hiểu hoặc chuẩn bị, như môn học, dự án, công việc.
- Đoạn 3: lý do chọn chương trình này, nêu ít nhất một đặc điểm có thật của chương trình.
- Đoạn 4: kế hoạch học tập và điều bạn muốn làm sau khi tốt nghiệp.
Sau khi viết xong, hãy đọc to bài luận. Những câu nghe gượng khi đọc to thường là câu bạn không thực sự nghĩ như vậy. Bỏ đi hoặc viết lại cho tự nhiên. Nhờ một người tin cậy đọc và hỏi lại: sau khi đọc, họ hiểu gì về bạn?
Câu hỏi thường gặp
Mọi trường Úc đều yêu cầu bài luận không?
Không. Điều này phụ thuộc trường, bậc học và ngành. Hãy kiểm tra trang tuyển sinh của chương trình cụ thể.
Bài luận nên dài bao nhiêu?
Theo hướng dẫn của trường. Nếu không có giới hạn rõ, hãy chọn độ dài vừa đủ để nêu động lực, quá trình chuẩn bị và kế hoạch, tránh lan man.
Có thể nhờ người dịch hoặc chỉnh sửa bài luận không?
Nhờ góp ý hoặc kiểm tra lỗi thường chấp nhận được, nhưng nội dung phải là của bạn. Không nhờ người viết thay toàn bộ.
Thư giới thiệu bằng tiếng Việt có dùng được không?
Tuỳ trường. Nhiều nơi yêu cầu tiếng Anh hoặc bản dịch chính thức. Hãy hỏi phòng tuyển sinh và xem hướng dẫn về bản dịch công chứng.
Nếu học lực trung bình, bài luận có bù được không?
Bài luận hỗ trợ cho hồ sơ nhưng khó thay thế điều kiện đầu vào. Cách thực tế hơn là chọn chương trình hoặc lộ trình phù hợp với học lực.
Bước tiếp theo
Hãy viết bản nháp đầu tiên một cách tự nhiên, để vài ngày rồi sửa lại với đầu óc tỉnh táo. Nếu bạn còn cân nhắc lộ trình vào trường, xem thêm tổng quan hệ thống giáo dục Úc. Trước khi nộp, hãy đối chiếu lại yêu cầu mới nhất trên trang của trường.